Menu
Het jaarprogramma omvat in totaal 12 bijeenkomsten, gesplitst in 8 lezingen in gebouw de Tuyter en 4 museumbezoeken.
Het programma luidt als volgt:
W. Atema, 2 oktober 2026: Matisse en Defauves (oktober 2026 tot en met februari 2027 H'ARTMuseum, Amsterdam)
Henri Matisse (1869-1954) studeerde rechten omdat zijn vader dat eiste, maar wijdde zich vanaf 1891 volledig aan de kunst. In 1905 laten hij en een aantal geestverwante schilders hun werk zien op de almachtige Salon d’ Automne in Parijs. Deze Salon is een fenomeen geworden in de kunstgeschiedenis! Hij en de groep rondom hem worden fauvisten - ‘wilde dieren’- genoemd. De fauvisten vormen de eerste belangrijke Franse avant-gardestroming van de twintigste eeuw, als een reactie op het impressionisme en pointillisme. Matisse schildert niet langer de ‘werkelijkheid’ (daar is de fotografie immers voor!) en is radicaal anders in zijn gebruik van kleur. Hij is, met Picasso als eeuwige (want jongere) rivaal, op zoek naar vernieuwing en bevrijding van de knellende academische tradities. Felle kleuren en kleurcontrasten, niet langer een gladde penseelvoering, vereenvoudigde vormen en gedurfde vertekeningen kenmerken de vernieuwing.
C. Mathot,16 oktober 2026: Yayoi Kusama: polkadots (Stedelijk Amsterdam sep’26-jan’27)
Kusama is een Japanse beeldhouwster en installatiekunstenares. Zij studeerde vanaf 1948 aan de School voor Kunst en Kunstnijverheid in Kioto.
Na een kort verblijf in Seattle vestigde zij zich in 1957 in New York. Vanaf 1965 viel zij vooral op met haar happenings, onder andere in Central Park en op de Brooklyn Bridge. Zij organiseerde deze happenings, waarbij zij muren, vloeren, objecten, zichzelf en naakte assistenten beschilderde met polkadots. Ook in Europa waren de happenings onder andere te beleven in Rome en Amsterdam (1967).
Over het gebruik van de polkadots, die haar handelsmerk zouden worden, schreef zij: "...a polka dot has the form of the sun, which is a symbol of the energy of the whole world and our living life, and also the form of the moon, which is calm”.
In het Stedelijk museum zijn ook haar ‘Infinity installaties’ te zien.
30 oktober 2026, Museum bezoek: Amsterdam H ’Art of Stedelijk museum
M. Jansen, 13 november 2026: Marie Bracquemond en vrouwelijke kunstenaars in de 19e eeuw
Hoewel de kunsthistorische canon nog gedomineerd wordt door mannelijke namen, waren er talloze vrouwen die een kunstcarrière nastreefden, zo ook de vrijwel vergeten Marie Bracquemond (1840-1916). Zij liet zich inspireren door de impressionisten en exposeerde haar werk naast tijdgenoten zoals Berthe Morisot en Mary Cassatt.
Haar leven en werk vormen het vertrekpunt voor een bredere verkenning van de positie van vrouwelijke kunstenaars in de negentiende eeuw. Welke obstakels kwamen zij tegen? Hoe en waar konden zij het vak leren en hun werk tentoonstellen? Hoe werd hun werk ontvangen door publiek en critici? En wat onderscheidt hun werk van dat van hun mannelijke tijdgenoten?
Afbeelding: Marie Bracquemond,
Drie vrouwen met paraplu, 1880,
141.3 x 89.5 cm, Musée d’Orsay.
W. Atema, 27 november 2026: De couturier van de Roaring twenties: Paul Poiret, luxe en decadentie
Stap in de wereld van de roaring twenties, ofwel les années folles, verpersoonlijkt in de couturier Paul Poiret, Le Magnifique. Hij is niet alleen een van de grote vernieuwers van de mode aan het begin van de 20ste eeuw, zijn invloed reikt veel verder dan de mode alleen. Strevend naar een ‘totaalkunstwerk’ omringt hij zich met kunstenaars,vormgevers en architecten en met modern werk van beeldhouwers/schilders als Brancusi, Robert Delaunay en Kees van Dongen. Het werk van Poiret en van de kunstenaars uit zijn omgeving blijkt het kraambed te zijn van de Art Deco, Poiret wordt er met recht ‘de vader’ van genoemd - hij is een man die het grote gebaar niet schuwt!
11 december 2026, Museum bezoek: Fotomuseum Den Haag
W. Atema, 8 januari 2027: CharleyToorop en Eva Besnyö
Zo vaak komt het niet voor in de kunstgeschiedenis,dat opeenvolgende generaties van een familie bijna allemaal voor de kunst kiezen. Het is ook niet makkelijk om van zo'n familie deel uit te maken: het gevaar is levensgroot dat jouw werk langs de meetlat van het werk van je voorgangers wordt gelegd. Charley (1891-1955) was het enige kind van Jan Toorop(1858-1928) en zelf de moeder van drie. De middelste, John Fernhout (1913-1987)werd een bekend filmer en fotograaf. Hij huwde in 1933 de Hongaars-joodse Eva Besnyö (1910-2003) die in haar 93-jarige leven niet alleen getuige was van,maar ook drijvende kracht achter belangrijke ontwikkelingen in de fotografie. Dat levert naast Charley’s indringende ogen en robuuste koppen, iconische zwart-wit foto’s op o.a. van Dolle Mina-activisten met ‘Baas in eigen buik’ op hun buik.
M.Jansen, 22 januari 2027: Paul Signac en het neo impressionisme (najaar Kunsthal tot 28 feb ‘27)
In deze lezing gaan we in op het leven en werk van Paul Signac (1863-1935), een schilder uit het neo-impressionisme. Voortbouwend op het werk van Georges Seurat ontwikkelt Signac aan het einde van de negentiende eeuw het pointillisme: een schilderwijze waarbij stippen en korte penseelstreken samen een levendige symfonie van kleur vormen. Aan de hand van Signacs leven wordt ook de bredere kunstwereld van zijn tijd belicht, waarbij we kijken naar de stijl van het neo-impressionisme en hoe deze tot uiting kwam bij kunstenaars in de late 19e eeuw en begin 20eeeuw.
Afbeelding:Paul Signac, De haven bij zonsondergang,
1892, olieverf op doek, 65 x81.3 cm,
Museum Barberini, Potsdam.
5 februari 2027, Museum bezoek: Kunsthal Rotterdam (Signac)
C. Mathot, 19 februari 2027: Schilderkolonies in NL
Naar het voorbeeld van de School van Barbizon ontstonden er in Nederland vergelijkbare concentraties van kunstenaars die en plein-air gingen schilderen. Eind 19de en begin 20ste eeuw ontstonden er in Nederland allerlei kunstenaarskolonies in schilderachtige en romantische dorpen op de Veluwe, in Drenthe en aan de kust. Er kwamen niet alleen Nederlandse schilders naar deze kolonies, maar ook veel kunstenaars uit Amerika, Engeland en Duitsland.
De eerste kolonie was de school van Oosterbeek bij Wolfheze. Later volgden Laren en Bergen. Aan de kust werden Katwijk, Egmond en Domburg bekend. Veel van de schilderijen van de kunstenaarskolonies zijn bewaard gebleven in musea. We maken een rondgang door Nederland en bezoeken via de schilderijen de meest schilderachtige plekken van Nederland.
W. Atema, 5 maart 2027: Willem en Elaine de Kooning – de kracht, kwast en kleur van het Abstract Expressionisme
Het abstract expressionisme was de eerste abstracte kunststroming die in Amerika ontstond en die New York het centrum van de na-oorlogse kunstwereld maakte. Het leek in één klap gedaan met Parijs en de salons, met de westerse hegemonie in de kunstwereld. The American Action Painters / the Irascibles (heetgebakerden),The abstract expressionists, the New York school – het zijn de vaandeldragers van de typische Amerikaanse way of life, hun doeken groter dan de menselijke maat. Binnen het abstract expressionisme onderscheiden we verschillende stromingen als colorfield painting, action-painting etc... en grote namen als Jackson Pollock & Lee Krasner, Rothko, Barnett Newman etc. Allen gaan voor spontaniteit en vooral actie! De lezing concentreert zich op het Nederlands-Amerikaanse echtpaar Willem & Elaine de Kooning en hun spraakmakende leven.
19 maart 2027, Museum bezoek: Katwijk
Museum,reis- en restauratieve kosten zijn voor eigen rekening tijdens de museumdagen. Tijdens de museumbezoeken wordt een rondleiding gegeven.
KUNSTKIJKEN EN MEER ZIEN: Willy Atema is cultuurhistorica. Zij geeft o.a. binnen het kader van haar eigen kunsthistorisch bureau ‘Kunst en Kunde’ presentaties over alle mogelijke onderwerpen en/of thema’s binnen de kunst- en cultuurgeschiedenis. Het motto van haar bureau luidt ‘De kunsthistorie is er niet om uw opvattingen over kunst te bevestigen, maar om uw opvattingen en visie op de visuele wereld te verruimen’. (www.kunstenkunde.nl).
Mariska Jansen is docente Kunstgeschiedenis,ontwerpt workshops en cursussen, geeft lezingen en stadswandelingen, houdt vanreizen, musea, lezen en films kijken. Zij vindt het geweldig om haar kennis tedelen en maakt graag maatschappelijke impact in het onderwijs (www.kijkopkunstmwsk.nl ).
Carina Mathot is al 55 jaar beeldend kunstenaar en docente beeldende vorming,kunstgeschiedenis en kunstbeschouwing. Zij specialiseerde zich in kunstbeschouwing, geeft kunsteducatie en kunstbeschouwing bij instellingen en voor particulieren. Zij geeft schilderworkshops en organiseert schildervakanties. Zij is gespecialiseerd in monumentale schilder- en glaskunst en werkt in opdracht voor bedrijven en overheden.
Zij exposeert regelmatig in binnen- en buitenland (www.ateliermathot.com).